Jeśli na wydruku widzisz wybrzuszone rogi, mimo że temperatura i retrakcja są już dobrze ustawione, prawdopodobnie brakuje jednej rzeczy: kompensacji ciśnienia w torze podawania filamentu, czyli funkcji, którą Marlin nazywa Linear Advance (wartość K zwykle 0,1–2,0), a Klipper Pressure Advance (wartość zwykle 0,050–1,000). To jedna liczba wpisana do firmware, która każe ekstruderowi przyspieszać podawanie filamentu na tyle wcześniej, żeby nadążyć za zmianami prędkości głowicy — bez niej drukarka non-stop pracuje z opóźnieniem, które widać jako blob w narożnikach i „pełzanie" materiału na ostrych zakrętach. Jeśli wcześniej ustawiałeś już retrakcję dla swojego układu Bowden lub Direct Drive, ten poradnik jest naturalnym kolejnym krokiem — obie funkcje pracują razem i wzajemnie się uzupełniają.
Pokazujemy, czym różni się Linear Advance od Pressure Advance, jak wygląda kalibracja krok po kroku w obu firmware'ach i jakie wartości startowe sprawdzają się w typowych konfiguracjach — Bowden, Direct Drive, CoreXY w zamkniętej obudowie i systemy wielomateriałowe typu AMS/CFS. Kolejność ma znaczenie: to ostatni krok w łańcuchu kalibracji, po temperaturze, przepływie i retrakcji, więc warto zaczynać dopiero, gdy wcześniejsze ustawienia są już stabilne.
Ustawienia startowe Linear Advance / Pressure Advance — tabela
| Parametr | Wartość | Komentarz |
|---|---|---|
| Marlin K — Direct Drive (PLA) | 0,1–0,4 | Zacznij od dolnej granicy i podnoś co 0,05 |
| Marlin K — Bowden (PLA) | 0,6–1,2 | Dłuższy tor podawania wymaga wyższej wartości |
| Marlin K — Direct Drive (PETG) | 0,3–0,6 | PETG jest bardziej ciągliwy niż PLA |
| Marlin K — Bowden (PETG) | 0,8–1,5 | Testuj ostrożnie, PETG łatwiej o przeciąganie |
| Klipper PA — Direct Drive | 0,020–0,060 | Krok testowy podczas tuning tower: 0,005 |
| Klipper PA — Bowden | 0,400–0,900 | Krok testowy podczas tuning tower: 0,020 |
| Zakres typowy Pressure Advance (Klipper) | 0,050–1,000 | Wyższy koniec zakresu praktycznie tylko dla Bowden |
| smooth_time (Klipper) | 0,040 s (domyślnie) | Zmieniaj tylko, jeśli widzisz drgania na wydruku |
| Prędkość testowa (szybki odcinek) | 80–100 mm/s | Musi wyraźnie różnić się od odcinka wolnego |
| Prędkość testowa (wolny odcinek) | 20–25 mm/s | Kontrast prędkości pokazuje różnicę na wydruku |
Wartości z tabeli to punkt startowy, nie gotowy wynik — pełną kalibrację krok po kroku znajdziesz w dalszej części poradnika, a bazowe ustawienia temperatury dla materiału sprawdzisz w tabeli temperatur druku.
Dlaczego Linear Advance i Pressure Advance w ogóle istnieją
Ekstruder to nie prosty tłok — to sprężysty układ. Filament w torze podawania trochę się ściska i rozpręża, a ciśnienie w komorze grzewczej narasta i opada z opóźnieniem względem ruchu silnika. Kiedy głowica jedzie prosto ze stałą prędkością, układ jest w równowadze i nie widać problemu. Kłopot zaczyna się w narożnikach i przy zmianach prędkości: głowica zwalnia, ale ciśnienie w dyszy jeszcze przez chwilę „domyka" nadmiar materiału, więc na rogu pojawia się wybrzuszenie. Przy przyspieszeniu dzieje się odwrotnie — ciśnienie chwilowo spada i linia robi się cieńsza.
Linear Advance i Pressure Advance rozwiązują to matematycznie, nie mechanicznie: firmware z wyprzedzeniem oblicza, ile dodatkowego (lub mniejszego) ruchu ekstrudera potrzeba w danym momencie, żeby ciśnienie w dyszy nadążało za prędkością głowicy. To inna warstwa korekty niż retrakcja — retrakcja zajmuje się przerwami w ekstruzji, na przykład na skokach bez druku, a Linear Advance/Pressure Advance kompensacją ciśnienia podczas ciągłego druku. Dlatego obie funkcje mają sens razem, a nie zamiast siebie; jeśli retrakcja nie jest jeszcze dobrze dobrana, K-factor i tak nie da czystych rogów, bo błędy będą się nakładać. Pełne wartości retrakcji dla różnych układów opisaliśmy w poradniku o kalibracji e-steps ekstrudera — to kolejny fundament, na którym opiera się poprawna kalibracja K-factor.
Warto też rozumieć, że efekt jest tym większy, im dłuższy i bardziej „miękki" jest tor podawania filamentu. W układzie Direct Drive silnik siedzi tuż nad hotendem, więc opóźnienie ciśnienia jest niewielkie — stąd niskie wartości K i PA. W układzie Bowden filament pokonuje nawet kilkadziesiąt centymetrów w rurce PTFE, zanim dotrze do dyszy, a sama rurka trochę się odkształca pod ciśnieniem — dlatego wartości bywają tam nawet kilkukrotnie wyższe.
Czym różni się Linear Advance (Marlin) od Pressure Advance (Klipper)
Obie funkcje robią mniej więcej to samo, ale liczą to inaczej i ustawia się je innymi komendami.
Marlin — K-factor i komenda M900
W Marlinie wartość nazywa się K-factor i wpisujesz ją komendą M900 K, na przykład M900 K0.35, zwykle w skrypcie startowym slicera albo bezpośrednio w konfiguracji firmware. Trzeba mieć włączoną opcję Linear Advance podczas kompilacji firmware — bez tego komenda M900 po prostu nic nie zrobi. Typowy zakres dla wersji 1.5 to 0,1–2,0, z tym że Bowden potrzebuje wyraźnie wyższej wartości niż Direct Drive.
Klipper — SET_PRESSURE_ADVANCE i smooth_time
W Klipperze wpisujesz wartość komendą SET_PRESSURE_ADVANCE ADVANCE=0.4, albo w sekcji extruder pliku printer.cfg jako pressure_advance. Klipper dodatkowo ma parametr smooth_time, czyli wygładzenie wartości w czasie — domyślnie 0,040 sekundy. Zmiana smooth_time ma sens tylko wtedy, gdy widzisz drgania na wydruku po ustawieniu poprawnego PA; w większości przypadków zostaw wartość domyślną i skup się wyłącznie na samym PA.
Jak skalibrować Linear Advance w Marlinie krok po kroku
Wieża testowa i wzór na K-factor
Najprostsza metoda to wygenerowanie testowego G-code z narzędzia Marlina, które tworzy wzór z naprzemiennymi odcinkami szybkiego i wolnego druku — kontrast prędkości musi być wyraźny, bo inaczej efekt K-factor ledwo widać. Wydrukuj wzór na jednej ściance testowej, przy prędkościach np. 20–25 mm/s (wolno) i 80–100 mm/s (szybko), a potem obejrzyj, przy którym K narożniki wyglądają najbardziej równo, bez wybrzuszeń i bez przewężeń.
Odczyt wyniku i wpisanie wartości
Po znalezieniu najlepszego odcinka na wydruku, odczytaną wartość K wpisujesz komendą M900 K w start G-code slicera dla danego materiału. Zapisz osobną wartość dla PLA, osobną dla PETG i osobną dla ABS/ASA — K-factor zależy od lepkości stopionego materiału, więc nie da się użyć jednej uniwersalnej liczby dla wszystkiego.
Jak skalibrować Pressure Advance w Klipperze
TUNING_TOWER — automatyczny test
Klipper ma wbudowaną makrę TUNING_TOWER, która pozwala przetestować zakres PA na jednym wydruku, zmieniając wartość automatycznie co warstwę. Dla Direct Drive zacznij od kroku 0,005, dla Bowden od kroku 0,020 — to wartości zalecane w dokumentacji Klippera. Komenda wygląda np. tak: TUNING_TOWER COMMAND=SET_PRESSURE_ADVANCE PARAMETER=ADVANCE START=0 FACTOR=0.020.
Test kwadratowej wieży i wzór końcowy
Do testu użyj modelu w kształcie pustego w środku kwadratu, drukowanego z zerowym wypełnieniem i wysoką prędkością (ok. 100 mm/s), z wyłączoną dynamiczną kontrolą przyspieszenia. Po wydruku zmierz wysokość, na której narożniki wyglądają najlepiej, i policz: wartość PA = START + zmierzona wysokość × FACTOR. Przykład z dokumentacji Klippera: przy FACTOR=0,020 i zmierzonej wysokości 12,90 mm wynik to 0 + 12,90 × 0,020 = 0,258.
Bowden vs Direct Drive — dlaczego wartości tak się różnią
W Direct Drive silnik ekstrudera jest przykręcony bezpośrednio nad hotendem, więc droga filamentu do topienia liczy kilka centymetrów — opóźnienie ciśnienia jest małe, dlatego K i PA są niskie. W Bowden silnik siedzi na ramie drukarki, a filament leci przez rurkę PTFE nawet 30–50 cm, zanim trafi do hotendu; rurka trochę się odkształca, filament ma więcej miejsca na „ściśnięcie się", więc opóźnienie jest większe i wymaga kilkukrotnie wyższej wartości kompensacji.
To samo dotyczy systemów AMS i CFS, czyli układów multi-materiałowych — filament pokonuje jeszcze dłuższą i bardziej krętą drogę przez system podawania, więc zacznij kalibrację od wartości bowdenowych i dostrajaj w górę, jeśli nadal widzisz wybrzuszenia na rogach.
Jak Linear Advance/Pressure Advance współpracuje z retrakcją i prędkością
Kolejność kalibracji ma znaczenie: najpierw ustaw temperaturę i przepływ, potem retrakcję, dopiero na końcu K-factor lub PA. Jeśli zmienisz retrakcję po skalibrowaniu Linear Advance, wartość K prawdopodobnie przestanie być optymalna i trzeba będzie powtórzyć test — obie funkcje wpływają na to samo zjawisko z dwóch różnych stron.
Wyższe przyspieszenia i wyższe prędkości druku zwiększają różnicę ciśnienia między odcinkami szybkimi i wolnymi, więc przy bardzo szybkich profilach, na przykład CoreXY z wysokimi mm/s, efekt złego K-factor jest bardziej widoczny niż na wolnej drukarce kartezjańskiej. Jeśli dopiero podnosisz prędkości, warto powtórzyć kalibrację Linear Advance/Pressure Advance po każdej większej zmianie profilu prędkości lub przyspieszenia.
Ustawienia dla popularnych konfiguracji
| Konfiguracja | Marlin K | Klipper PA | Uwaga |
|---|---|---|---|
| Bowden | 0,6–1,2 | 0,400–0,900 | Zacznij od górnej połowy zakresu |
| Direct Drive | 0,1–0,4 | 0,020–0,060 | Niska wartość zwykle wystarcza |
| CoreXY w zamkniętej kabinie | 0,2–0,6 | 0,030–0,080 | Wyższa temperatura otoczenia zmienia lepkość materiału |
| AMS / CFS (multi-materiał) | 0,7–1,3 | 0,450–0,950 | Traktuj jak długi Bowden, skalibruj osobno dla każdego materiału |
Najczęstsze błędy
Kalibracja na jednym materiale i przenoszenie wyniku na wszystkie inne. K-factor i PA zależą od lepkości stopu, więc PLA, PETG i ABS potrzebują osobnych wartości.
Zbyt mały kontrast prędkości w teście. Jeśli odcinek szybki i wolny różnią się tylko o 10–15 mm/s, różnice na wydruku są ledwo widoczne i trudno wybrać dobrą wartość.
Kalibracja przed ustawieniem retrakcji. Zmiana retrakcji po skalibrowaniu K-factor prawie zawsze wymaga powtórzenia testu.
Ignorowanie różnicy Bowden/Direct Drive. Wpisanie wartości znalezionej w internecie bez sprawdzenia, czy pochodzi z podobnego układu, zwykle daje gorszy wynik niż brak kompensacji w ogóle.
Zapominanie o M900/PA w każdym profilu materiału w slicerze. Jeśli wartość jest wpisana tylko w jednym profilu, przy zmianie materiału firmware wraca do poprzedniej liczby.
Zbyt częste zmienianie smooth_time w Klipperze. To parametr do drgań mechanicznych, nie do poprawiania złych wyników PA — zmiana go zamiast właściwej kalibracji PA maskuje problem zamiast go rozwiązać.
Testowanie na modelu bez ostrych narożników. Bez wyraźnych rogów trudno ocenić, czy K-factor faktycznie coś poprawił — zawsze używaj dedykowanego wzoru testowego.
Najczęstsze pytania
Czy Linear Advance i Pressure Advance to to samo?
Funkcjonalnie tak — obie kompensują opóźnienie ciśnienia w torze podawania filamentu. Różnią się nazwą, sposobem wpisywania wartości i firmware: Linear Advance działa w Marlinie (komenda M900 K), Pressure Advance w Klipperze (SET_PRESSURE_ADVANCE lub wpis w printer.cfg).
Jaka wartość K jest bezpieczna na start?
Dla Direct Drive zacznij od około 0,2, dla Bowden od około 0,6, a potem doprecyzuj testem wieży — to bezpieczne punkty startowe, które rzadko psują wydruk, nawet jeśli nie są jeszcze optymalne.
Czy trzeba kalibrować osobno dla każdej dyszy?
Tak, jeśli zmieniasz średnicę dyszy, na przykład z 0,4 na 0,6 mm, przepływ materiału się zmienia i wcześniej dobrana wartość K lub PA przestaje pasować — warto powtórzyć krótki test.
Co jeśli po kalibracji nadal widać wybrzuszone rogi?
Sprawdź najpierw retrakcję i temperaturę — jeśli materiał jest za gorący lub retrakcja za słaba, sam K-factor tego nie naprawi, bo to inna warstwa korekty odpowiadająca za inne zjawisko.
Czy Pressure Advance działa razem z Input Shaping?
Tak, to dwie niezależne funkcje w Klipperze — Input Shaping tłumi drgania mechaniczne, czyli ringing, a Pressure Advance koryguje ciśnienie w dyszy. Warto skalibrować obie, ale osobno i w dowolnej kolejności.
Podsumowanie
Linear Advance w Marlinie i Pressure Advance w Klipperze rozwiązują ten sam problem — opóźnienie ciśnienia w torze podawania filamentu, widoczne jako wybrzuszone rogi i niestabilne linie przy zmianach prędkości. Wartość startowa zależy przede wszystkim od długości toru: Direct Drive potrzebuje niskiego K (0,1–0,4) lub PA (0,020–0,060), Bowden wyraźnie wyższego, a testowa wieża z kontrastem prędkości pozwala dokładnie dobrać liczbę dla konkretnego materiału i konfiguracji.
Jeśli dopiero dopracowujesz profil druku, dobrze jest przejść kalibrację w kolejności: temperatura, przepływ, retrakcja, a na końcu Linear Advance/Pressure Advance — każdy kolejny krok buduje na poprzednim. Materiały do testów znajdziesz w kolekcji filamentów technicznych — stabilny, dobrze wysuszony filament, na przykład Porima PLA, ułatwia odczytanie czystego wyniku kalibracji bez zakłóceń od wilgoci czy niestabilnej średnicy.