Do czego to służy: masz na drukarce napoczętą szpulę i nie wiesz, czy starczy na dwunastogodzinny wydruk. Zważ ją na wadze kuchennej, odejmij wagę pustej szpuli i od razu zobaczysz, ile zostało gramów i metrów filamentu. Wszystko liczy się w przeglądarce, nic nie wysyłamy dalej.
Nie da się tego ocenić na oko. Filament nawinięty równo wygląda inaczej niż ten sam materiał nawinięty luźno, a średnica rdzenia potrafi się różnić między producentami. Waga jest jedyną wiarygodną metodą. Cała sztuka polega na tym, żeby znać wagę pustej szpuli — i o tym też piszemy niżej, bo to jest ta część, którą większość poradników po prostu pomija.
Ile filamentu zostało na szpuli
Zostało: 525 g · 176,0 m
To około 52,5 % szpuli o nominalnej zawartości 1000 g.
Wystarczy na 6 wydruków po 85 g.
Wynik zależy przede wszystkim od poprawnej wagi pustej szpuli. Pomyłka o 30 g to pomyłka o około 10 metrów filamentu.
Jak liczymy — wzór
Pierwszy krok to zwykłe odejmowanie: pozostały filament (g) = waga szpuli z filamentem - waga pustej szpuli. Drugi krok to przeliczenie gramów na metry, bo slicer podaje zużycie w obu jednostkach i warto umieć je porównać.
Filament to walec, więc jego masa na metr wynika z pola przekroju i gęstości tworzywa: masa na metr (g) = pi × (średnica / 2)² × gęstość, gdzie średnicę podajemy w milimetrach, a gęstość w g/cm³. Dla 1,75 mm pole przekroju to 2,405 mm², co przy gęstości 1,24 g/cm³ daje 2,983 g na metr. Metry liczymy potem jako gramy podzielone przez tę wartość.
Skąd bierzemy gęstości i dlaczego to ważne zastrzeżenie
Oficjalna tabela parametrów FDM Porimy zawiera trzydzieści pól dla każdego z dwudziestu pięciu materiałów, ale gęstości wśród nich nie ma. Nie ma jej też na stronach produktowych producenta. Nie zamierzamy tego ukrywać ani podawać liczb, których nie mamy skąd wziąć.
Wartości w tabeli poniżej to nominalne gęstości dla rodziny tworzyw, powszechnie stosowane w obliczeniach warsztatowych. Nie są to pomiary konkretnej partii Porimy ani deklaracja producenta. Dla czystych polimerów błąd jest niewielki, rzędu procenta. Dla materiałów z napełniaczem — PLA/CF, ABS/CF, PLA Wood, PLA Stone — gęstość realnie odbiega od gęstości bazowego polimeru i przeliczenie na metry będzie obarczone większym błędem. Przy tych materiałach ufaj gramom, nie metrom.
| Materiał | Gęstość nominalna | 1,75 mm — g na metr | 1,75 mm — metrów z 1 kg | 2,85 mm — g na metr |
|---|---|---|---|---|
| PLA i odmiany PLA | 1,24 g/cm³ | 2,98 g | 335 m | 7,91 g |
| PETG | 1,27 g/cm³ | 3,06 g | 327 m | 8,10 g |
| ABS | 1,04 g/cm³ | 2,50 g | 400 m | 6,64 g |
| ASA | 1,07 g/cm³ | 2,57 g | 389 m | 6,83 g |
| HIPS | 1,04 g/cm³ | 2,50 g | 400 m | 6,64 g |
| PC/ABS | 1,15 g/cm³ | 2,77 g | 362 m | 7,34 g |
| TPU | 1,20 g/cm³ | 2,89 g | 346 m | 7,66 g |
| PA (nylon) | 1,14 g/cm³ | 2,74 g | 365 m | 7,27 g |
Gęstości to wartości nominalne dla rodziny tworzyw, nie dane producenta — tabela parametrów FDM Porimy nie zawiera pola gęstości. Kolumny z gramami i metrami są wyliczone z tych gęstości wzorem podanym wyżej. Parametry, które Porima faktycznie publikuje, znajdziesz w tabeli temperatur druku. Nylon występuje w kilku odmianach o różnej gęstości (PA6 około 1,14, PA12 około 1,01) — jeśli znasz swoją, wpisz ją ręcznie w kalkulatorze.
Waga pustej szpuli — najtrudniejsza część zadania
Cały wynik stoi na tej jednej liczbie, a producenci rzadko ją podają. Porima w tabeli parametrów FDM deklaruje jedynie materiał szpuli: tworzywo z recyklingu, dla wszystkich dwudziestu pięciu pozycji. Wagi pustej szpuli nie podaje, więc nie znajdziesz tu zdania w stylu "szpula Porima waży dokładnie tyle i tyle". Zamiast tego trzy metody, które faktycznie działają.
- Zważ pustą szpulę po zużyciu i zapisz wynik markerem na rdzeniu. Kolejne szpule tego samego typu będą praktycznie identyczne. To metoda najdokładniejsza i darmowa.
- Zważ nową, nieotwartą szpulę i odejmij nominalną zawartość. Szpula 1 kg brutto minus 1000 g daje wagę rdzenia z dokładnością do kilku gramów.
- Skorzystaj z przedziału orientacyjnego z tabeli niżej, ale traktuj wynik jako zgrubny.
| Typ szpuli | Orientacyjny przedział wagi | Uwaga |
|---|---|---|
| Plastikowa z pełną ścianką | ok. 200–300 g | Najcięższa i najczęściej spotykana. |
| Plastikowa ażurowa | ok. 130–230 g | Duży rozrzut zależnie od wzoru wycięć. |
| Kartonowa | ok. 90–180 g | Chłonie wilgoć, waga rośnie z czasem. |
| Drewniana lub ze sklejki | ok. 200–400 g | Największy rozrzut, ważenie obowiązkowe. |
| Wkład bez szpuli (refill) | 0 g | Ważysz sam filament, nie odejmujesz nic. |
To są przedziały orientacyjne spotykane na rynku, a nie dane producenta ani pomiar szpul Porima. Jedyna wiarygodna metoda to zważenie własnej pustej szpuli.
Przykład z prawdziwymi liczbami
Kładziesz napoczętą szpulę PLA na wadze kuchennej i widzisz 743 g. Identyczną pustą szpulę zważyłeś wcześniej i zapisałeś na niej 218 g.
- Pozostały filament: 743 - 218 = 525 g
- Masa metra dla PLA 1,75 mm: pi × 0,875² × 1,24 = 2,98 g/m
- Pozostała długość: 525 / 2,98 = 176 m
- Planowany wydruk waży 85 g, więc wystarczy na 6 sztuk i zostanie jeszcze 15 g zapasu
Zwróć uwagę na wrażliwość wyniku: gdyby waga pustej szpuli wynosiła 250 g zamiast 218 g, zostałoby 493 g, czyli 165 m. Trzydzieści kilka gramów błędu to jedenaście metrów różnicy. Dlatego warto raz zważyć i zapisać.
Jak ważyć, żeby nie oszukać samego siebie
- Zdejmij worek, wkładkę z pochłaniaczem i wszystkie naklejki dodane po zakupie.
- Waga kuchenna z dokładnością do 1 g w zupełności wystarczy.
- Ustaw wagę na płaskiej, twardej powierzchni — nie na dywanie.
- Waż w tej samej temperaturze i tym samym stanie, w jakim ważyłeś pustą szpulę.
- Wagę pustej szpuli zapisz markerem na rdzeniu, od razu po zużyciu filamentu.
- Przy końcówce szpuli dodaj zapas — ostatnie metry bywają splątane i mogą nie dojść do ekstrudera.
Zasada nadrzędna: jedna zmierzona wartość jest warta więcej niż trzy oszacowane.
Najczęstsze pytania
Czy kalkulator wykryje, że filament wchłonął wilgoć?
Pośrednio i tylko przy nylonie. Wchłonięta woda realnie zwiększa masę szpuli, ale przy PLA czy PETG mówimy o ułamkach procenta, więc nie zobaczysz tego na wadze kuchennej. PA chłonie znacznie więcej. Jeśli szpula nylonu waży zauważalnie więcej niż przy zakupie, to sygnał do suszenia, a nie powód do radości z dodatkowych gramów.
Dlaczego slicer pokazuje inną długość niż kalkulator?
Bo slicer używa gęstości wpisanej w Twoim profilu materiału, a ta bywa ustawiona domyślnie na 1,24 niezależnie od tego, co faktycznie drukujesz. Jeśli chcesz, żeby obie liczby się zgadzały, ustaw w slicerze tę samą gęstość, której użyłeś tutaj.
Czy da się liczyć po średnicy nawoju zamiast po wadze?
Da się, ale wynik jest gorszy. Metoda geometryczna zakłada idealnie równe nawinięcie i znajomość średnicy rdzenia, a oba założenia w praktyce nie są spełnione. Waga jest szybsza i dokładniejsza.
Mam wkład bez szpuli — co wpisać?
W pole wagi pustej szpuli wpisz zero, a w pole wagi brutto samą masę zważonego wkładu.
Powiązane narzędzia i strony
Stała średnica to przewidywalna gramatura na metr. Filamenty Porima produkowane są w tolerancji ±0,03 mm, a oficjalne parametry druku publikujemy w całości — nie musisz ich zgadywać. Magazyn mamy pod Poznaniem, w Swarzędzu.
Zobacz filamenty Porima · Wszystkie kalkulatory · Problemy z drukiem 3D · Parametry druku