Do czego to służy: wydrukowałeś element, zmierzyłeś suwmiarką i wymiar nie zgadza się z modelem. Wpisz wymiar nominalny i zmierzony, a kalkulator poda odchyłkę w procentach oraz współczynnik skali, który trzeba ustawić w slicerze, żeby następny wydruk wyszedł na wymiar. Liczy się wszystko w przeglądarce.
Od razu ważne zastrzeżenie, bo ono definiuje sposób działania tego narzędzia. Oficjalna tabela parametrów FDM Porimy nie zawiera procentów skurczu. Ma trzydzieści pól dla każdego z dwudziestu pięciu materiałów — temperatury, chłodzenie, suszenie, komorę, ścieralność dyszy, skłonność do wypaczania — ale skurczu nie podaje. Nie podaje go też strona producenta. Dlatego nie znajdziesz tutaj tabeli w stylu "PLA kurczy się o 0,3 %, ABS o 0,7 %". Takie tabele krążą po internecie i są zwykle przepisywane z kart materiałów wtryskowych, które z drukiem FDM mają niewiele wspólnego.
Poza tym skurcz w druku 3D nie jest stałą materiałową. Zależy od temperatury stołu i komory, geometrii detalu, wypełnienia, prędkości chłodzenia i tego, jak długo element stygł na stole. Ten sam PLA da inną odchyłkę na kostce 20 mm i na płycie 200 mm. Jedyna metoda, która daje wiarygodny wynik, to pomiar Twojego wydruku na Twojej drukarce. Właśnie do tego służy kalkulator.
Kalkulator skurczu i kompensacji wymiarów
Odchyłka: 0,380 mm · 0,380 % — wydruk wyszedł mniejszy od modelu
Ustaw skalę: 100,381 %
Współczynnik do przemnożenia modelu w CAD: 1,003814
Kompensacja bezwzględna dla pojedynczego wymiaru: +0,380 mm
Skalowanie procentowe jest właściwe dla wymiarów zewnętrznych i długich detali. Dla otworów i pasowań użyj kompensacji bezwzględnej — o tym niżej.
Jak liczymy — wzór
Odchyłka procentowa = (wymiar nominalny - wymiar zmierzony) / wymiar nominalny × 100 %. Dodatni wynik oznacza, że wydruk wyszedł za mały, czyli materiał się skurczył. Ujemny oznacza wymiar za duży, co przy druku FDM najczęściej nie jest skurczem, tylko nadmierną ekstruzją albo rozlaną pierwszą warstwą.
Współczynnik skali = wymiar nominalny / wymiar zmierzony. Zwróć uwagę, że to nie to samo co "dodaj procent skurczu". Jeśli wydruk skurczył się o 0,380 %, poprawna korekta wynosi 0,381 %, a nie 0,380 %. Przy 100 mm różnica jest kosmetyczna, ale przy elemencie 400 mm zaczyna być widoczna na suwmiarce.
Nowa skala = skala użyta przy tym wydruku × współczynnik korekty. To pole ma znaczenie, gdy iterujesz. Jeśli poprzedni wydruk drukowałeś już ze skalą 100,4 %, a nadal wychodzi o 0,1 % za mały, kalkulator poda Ci skalę wypadkową, a nie kolejną korektę liczoną od stu procent.
Przykład z prawdziwymi liczbami
Drukujesz kostkę kalibracyjną o boku 100,00 mm w PLA, ze skalą 100 %. Po ostygnięciu mierzysz mikrometrem oś X i dostajesz 99,62 mm.
- Odchyłka: 100,00 - 99,62 = 0,38 mm, czyli 0,380 %
- Współczynnik: 100,00 / 99,62 = 1,003814
- Nowa skala w slicerze dla osi X: 100,381 %
- Kontrola: 99,62 × 1,003814 = 100,00 mm
Osie X, Y i Z mierz i koryguj osobno. Z bywa inna niż X i Y, bo o wymiar pionowy decyduje głównie wysokość warstwy i kalibracja osi Z, a nie skurcz tworzywa. W PrusaSlicerze i OrcaSlicerze skalę per oś ustawisz w panelu obiektu, w Curze w polu Scale po odznaczeniu blokady proporcji.
Kiedy skalowanie jest złym narzędziem
To najczęstszy błąd przy walce z wymiarami. Skalowanie mnoży wszystkie wymiary przez ten sam współczynnik, także średnice otworów. Tymczasem otwory w druku FDM wychodzą za małe z zupełnie innego powodu niż skurcz: ścieżka obwodowa układana po łuku jest dociskana do wnętrza otworu, a materiał na wewnętrznej stronie łuku ma nadmiar. Ten błąd jest w przybliżeniu stały w milimetrach, niezależnie od średnicy otworu.
Skutek jest taki, że skalowanie w górę o 0,4 % poprawi wymiary zewnętrzne, a otwór o średnicy 5 mm powiększy tylko o 0,02 mm, czyli praktycznie wcale. Dlatego:
- Wymiary zewnętrzne i długie elementy — koryguj skalą procentową, wartość z pola "Ustaw skalę".
- Otwory, pasowania, gniazda pod łożyska i nakrętki — koryguj stałym offsetem: w PrusaSlicerze i OrcaSlicerze parametrem XY size compensation, w Curze Horizontal Expansion (i osobno Hole Horizontal Expansion). Wpisz tam wartość z pola "Kompensacja bezwzględna" ze znakiem ujemnym, bo ten parametr zmniejsza obrys.
- Rozszerzona podstawa — jeśli za duży jest tylko pierwszy milimetr wysokości, to nie jest skurcz, tylko stopa słonia. Skalowaniem tego nie naprawisz.
Czego Porima nie podaje, a co podaje
Procentu skurczu w tabeli parametrów FDM nie ma i nie będziemy go zmyślać. Jest za to pole, które realnie pomaga przewidzieć, przy których materiałach w ogóle warto uruchamiać tę procedurę: skłonność do wypaczania. Materiały o wysokiej skłonności do wypaczania kurczą się mocno i nierównomiernie, więc wymagają pomiaru i zamkniętej komory. Materiały z klasy "brak" zwykle trafiają w wymiar bez żadnej korekty.
| Skłonność do wypaczania | Materiały Porima | Zalecana komora | Co to znaczy dla wymiarów |
|---|---|---|---|
| Brak | PLA, Tough PLA, Hyper PLA, Silk PLA, PLA Premium, PLA Army, PLA Stone, PLA Wood, PLA Star, PLA Pastel, Smart PLA, Eco PLA, PETG, PETG Transparent, TPU Flex 98A, Easy Flex | otwarta | Odchyłki zwykle poniżej progu, który wychodzi na suwmiarce. Kalibruj raz, na kostce. |
| Niska | HIPS, PLA/CF | otwarta | Warto zmierzyć, ale rzadko wymaga korekty. |
| Średnia | HT PETG, ASA, PA (nylon) | HT PETG otwarta lub zamknięta; ASA zamknięta 50 °C; PA zamknięta i grzana | Pomiar obowiązkowy przy detalach dłuższych niż kilka centymetrów. |
| Wysoka | ABS, Eco ABS, ABS/CF, PC/ABS | zamknięta, 50 °C | Bez zamkniętej komory wymiar będzie się zmieniał z wydruku na wydruk i kalibracja nie ma sensu. |
Źródło: oficjalna tabela parametrów FDM producenta Porima — pola "skłonność do wypaczania" i "komora". Kolumna z komentarzem to nasza interpretacja, nie deklaracja producenta. Tabela parametrów FDM nie zawiera pola skurczu. Pełne zestawienie parametrów: tabela temperatur druku.
Procedura pomiaru, która daje powtarzalny wynik
- Wydrukuj wzorzec o boku co najmniej 50 mm, najlepiej 100 mm — im dłuższy odcinek, tym mniejszy wpływ błędu pomiaru.
- Drukuj tym samym profilem, materiałem i temperaturą stołu, których będziesz używać do docelowej części.
- Poczekaj, aż element całkowicie ostygnie do temperatury pokojowej. Ciepły wydruk mierzy się większy.
- Usuń wybrzuszenie pierwszej warstwy skrobakiem albo mierz powyżej niego.
- Zmierz każdą oś trzy razy w różnych miejscach i weź średnią.
- Wpisz wyniki do kalkulatora osobno dla X, Y i Z, ustaw skale i wydrukuj wzorzec jeszcze raz na kontrolę.
Zasada nadrzędna: zmieniaj jeden parametr naraz. Jeśli razem ze skalą zmienisz temperaturę albo wypełnienie, nie będziesz wiedział, co zadziałało.
Najczęstsze pytania
Dlaczego nie podajecie gotowej tabeli skurczu dla PLA, PETG i ABS?
Bo takiej tabeli nie ma w danych producenta, a przepisywanie liczb z kart wtryskowych albo z forów byłoby zgadywaniem podanym jako fakt. Dwie minuty pomiaru na Twojej drukarce dają wynik, którego żadna cudza tabela nie zastąpi.
Skala wyszła mi 100,4 % — czy stosować ją do wszystkich modeli?
Do modeli drukowanych tym samym materiałem, w tym samym profilu i o podobnej wielkości — tak. Przy dużej zmianie geometrii albo materiału powtórz pomiar. Jeśli drukujesz zarobkowo, prowadź prostą tabelę skali per materiał i zapisuj datę.
Wydruk wychodzi za duży, nie za mały. Co wtedy?
Kalkulator obsługuje ten przypadek i poda skalę poniżej 100 %, ale zanim ją zastosujesz, sprawdź inne przyczyny. Wymiar za duży to zwykle nadmierna ekstruzja albo źle ustawiony współczynnik przepływu, a nie właściwość materiału. Naprawa u źródła jest lepsza niż skalowanie w dół.
Czy wilgotny filament wpływa na wymiary?
Tak, pośrednio. Wilgoć powoduje nierówny wypływ z dyszy, a nierówny wypływ oznacza rozrzut wymiarów między wydrukami. Nie ma sensu kalibrować skali na materiale, który trzeszczy w dyszy — najpierw wysusz filament, potem mierz.
Powiązane narzędzia i strony
Kalibracja wymiarów ma sens tylko na filamencie o stabilnej średnicy. Filamenty Porima produkowane są w tolerancji ±0,03 mm, a oficjalne parametry druku publikujemy w całości — nie musisz ich zgadywać. Magazyn mamy pod Poznaniem, w Swarzędzu.
Zobacz filamenty Porima · Wszystkie kalkulatory · Problemy z drukiem 3D · Parametry druku