Objaw: tworzywo przerzucane nad pustą przestrzenią nie trzyma linii prostej. Nitki zwisają, skręcają się, zrywają w połowie rozpiętości albo zbierają w kłąb, który głowica rozwleka po całej warstwie. Spód mostu wygląda jak strzępy, a kolejne warstwy kładzione na takiej bazie dziedziczą jej falistość.
Mostkowanie, częściej nazywane po prostu bridgingiem, to jedyny moment druku, w którym materiał nie ma pod sobą żadnego oparcia. Świeżo wytłoczona struga zawisa między dwiema ściankami i trzyma ją wyłącznie własne napięcie oraz to, jak szybko zdąży zastygnąć. Jeżeli przez ten ułamek sekundy pozostanie miękka, grawitacja wygra. Cała sztuka polega więc na trzech rzeczach naraz: chłodzeniu, które utwardza strugę w locie, naprężeniu, które ją prostuje, i ilości materiału, która nie może być ani nadmierna, ani zbyt mała.
Najczęstsze przyczyny i rozwiązania
1. Chłodzenie modelu jest zbyt słabe
To przyczyna numer jeden i przy większości materiałów wystarczy ją usunąć, żeby mosty wyszły czysto. Nad pustką nie ma stołu ani warstwy poniżej, które odebrałyby ciepło, więc jedynym odbiorem jest owiew. Wentylator o za małym wydatku, uszkodzony kanał chłodzenia albo owiew ograniczony w profilu do 30% dają dokładnie ten sam efekt.
Jak sprawdzić: zatrzymaj druk na warstwie mostu i posłuchaj wentylatora modelu. Sprawdź też, czy strumień faktycznie trafia w dyszę, a nie obok — wydrukowany, ale źle spasowany kanał owiewu jest częstym problemem w tanich drukarkach.
Co zrobić: na warstwach mostów podnieś owiew do maksimum dopuszczalnego dla materiału. Przy PLA i PETG to spokojnie 100%. Przy ABS i ASA masz do dyspozycji odpowiednio tylko 0–40% i 0–30%, bo powyżej tych wartości warstwy przestają się wiązać — dlatego mosty w tych tworzywach zawsze będą gorsze i lepiej projektować je krótsze.
| Materiał Porima | Zalecany owiew | Zakres dyszy | Zabudowa komory |
|---|---|---|---|
| PLA | 100% | 200–230 °C | otwarta |
| Tough PLA | 100% (wentylator wymagany) | 210–240 °C | otwarta |
| Hyper PLA+ | 100% | 220–250 °C | otwarta |
| Silk PLA | 80–100% | 230–260 °C | otwarta |
| PLA/CF | 60–100% | 220–250 °C | otwarta |
| PETG | 100% | 240–260 °C | otwarta |
| PETG Transparent | 80–100% | 240–260 °C | otwarta |
| TPU Flex 98A | 40–70% | 230–260 °C | otwarta |
| ABS | 0–40% | 250–280 °C | zamknięta, 50 °C |
| ASA | 0–30% | 250–280 °C | zamknięta, 50 °C |
| PA (nylon) | 30–100%, pierwsze 5 warstw bez owiewu | 260–290 °C | zamknięta, grzana |
| HT PETG | 0–10% | 270–300 °C | otwarta lub zamknięta, zalecany klej do stołu |
Źródło: oficjalna tabela danych technicznych FDM producenta Porima. Komplet parametrów dla 25 materiałów znajdziesz w zestawieniu tabela temperatur druku.
2. Prędkość mostkowania jest źle dobrana
Tu nie ma jednej dobrej odpowiedzi, bo błąd działa w obie strony. Za szybko: struga jest rozciągana bardziej, niż wytrzymuje, i pęka w połowie rozpiętości. Za wolno: materiał wisi w powietrzu długo i miękko, więc zwyczajnie opada. Do tego dochodzi drukarka — lekka, chwiejna konstrukcja przy szybkim moście zacznie drgać, a drgania również zrywają nitkę.
Jak sprawdzić: obejrzyj most z boku. Nitki równe, ale poprzerywane oznaczają za dużą prędkość. Nitki ciągłe, ale wybrzuszone w dół to za mała prędkość albo za słabe chłodzenie.
Co zrobić: ustaw osobną prędkość mostów w slicerze (Bridge speed w PrusaSlicerze i OrcaSlicerze, Bridge Wall Speed w Curze) i zmieniaj ją krokami po 10 mm/s, drukując za każdym razem ten sam testowy model z kilkoma rozpiętościami. Zwykle optimum leży wyraźnie poniżej prędkości perymetrów.
3. Temperatura dyszy jest za wysoka
Gorętsze tworzywo jest rzadsze, wolniej krzepnie i słabiej się napina. Na normalnych warstwach tego nie zauważysz, bo materiał leży na podłożu. Nad pustką rzecz robi się widoczna natychmiast. Jeśli mosty zawodzą, a reszta wydruku wygląda dobrze, to często znak, że pracujesz przy górnej granicy zakresu.
Co zrobić: obniż temperaturę o 5 °C i powtórz test mostu. Schodź w dół, dopóki nitki nie przestaną się wyginać, ale nie poniżej dolnej granicy zakresu producenta — tam zaczyna się rozwarstwianie. Przy PETG, który drukuje się w 240–260 °C, zwykle wystarczy przejście z okolic 255 °C na 245 °C.
4. Filament wchłonął wilgoć
Most jest najczulszym testem suchości filamentu, jaki można wymyślić. Para wodna uwolniona w dyszy rozrywa strugę na drobne, spienione odcinki, które nie mają żadnej wytrzymałości na rozciąganie — a to jedyna wytrzymałość, jaka liczy się nad pustką. Wydruk może wyglądać poprawnie wszędzie indziej i sypać się wyłącznie na mostach.
Jak sprawdzić: trzaskanie i syczenie przy dyszy oraz drobne bąbelki w wytłoczonej strudze. PETG, TPU i nylon łapią wilgoć w kilka dni od otwarcia opakowania.
Co zrobić: wysusz szpulę przed drukiem i trzymaj ją w suchym pojemniku podczas długich zadań.
| Materiał | Temperatura suszenia | Czas |
|---|---|---|
| PLA i odmiany PLA | 30–40 °C | 2–4 h |
| PETG i PETG Transparent | 30–40 °C | 2–4 h |
| HT PETG | 50–60 °C | 6–12 h |
| ABS / ASA | 40–60 °C | 6–12 h |
| TPU Flex 98A | 40–60 °C | 2–4 h |
| PLA/CF | 55 °C | 4 h |
| PA (nylon) | 65–80 °C | 8–12 h — obowiązkowo |
Szczegóły i metody suszenia: suszenie filamentu — temperatura i czas dla każdego materiału.
5. Brak kompensacji przepływu na mostach
Nad pustką slicer nie może liczyć przepływu tak samo jak na warstwie leżącej na podłożu. Struga zawieszona w powietrzu naturalnie się zwęża pod własnym ciężarem, a jeżeli podamy jej tyle materiału, co zwykle, nadmiar zwisa i zbiera się w kropelki. Dlatego slicery mają osobny mnożnik przepływu dla mostów, domyślnie ustawiony poniżej jedności. Bywa jednak, że w przerobionym albo zaimportowanym profilu ten parametr został wyzerowany do wartości zwykłej warstwy.
Jak sprawdzić: otwórz w slicerze ustawienia mostów i porównaj mnożnik przepływu z resztą profilu. Jeżeli oba wynoszą 100%, kompensacji faktycznie nie ma.
Co zrobić: włącz i lekko obniż Bridge flow ratio, zmieniając go małymi krokami. Zwróć też uwagę na kierunek wypełniania mostu — opcja Bridge infill direction pozwala ustawić nitki równolegle do najkrótszej rozpiętości, co przy prostokątnych otworach potrafi zrobić więcej niż wszystkie pozostałe ustawienia razem.
Szybka checklista
- Sprawdź, czy wentylator modelu naprawdę pracuje i czy owiew trafia w dyszę.
- Podnieś chłodzenie na warstwach mostów do maksimum dopuszczalnego dla materiału.
- Wysusz filament — przy mostach wilgoć widać wcześniej niż gdziekolwiek indziej.
- Obniż temperaturę dyszy o 5 °C i powtórz test.
- Ustaw osobną prędkość mostów i dobierz ją krokami po 10 mm/s.
- Sprawdź mnożnik przepływu dla mostów oraz kierunek ich wypełniania.
- Przy rozpiętościach powyżej kilku centymetrów rozważ podpory albo obrót modelu.
Zasada nadrzędna: zmieniaj jeden parametr naraz. Test mostu jest szybki, więc nie ma powodu skracać drogi.
Kiedy problem leży w modelu, a nie w ustawieniach
Żadna drukarka FDM nie przerzuci dowolnie długiego mostu i nie warto tracić tygodnia na dobieranie profilu do geometrii, która się do tego nie nadaje. Jeśli rozpiętość liczy kilka centymetrów, a most ma nieść na sobie kolejne warstwy, właściwym rozwiązaniem jest zmiana orientacji modelu, dodanie podpór albo zamiana ostrego przejścia na fazę pod kątem, który drukarka wykona jako zwykły nawis. Znaczenie ma też materiał: PLA mostkuje najlepiej ze wszystkiego, co mamy w ofercie, bo krzepnie szybko i znosi pełny owiew. ABS i ASA są na drugim biegunie, bo pracują w komorze zamkniętej z chłodzeniem ograniczonym do kilkudziesięciu procent, a HT PETG praktycznie bez owiewu. Przy tych materiałach mosty projektuje się krótkie i podpiera bez wahania.
Powiązane problemy
Most udaje się wtedy, gdy z dyszy wypływa dokładnie tyle materiału, ile założył slicer. Filamenty Porima produkowane są w tolerancji ±0,03 mm, a oficjalne parametry druku publikujemy w całości — nie musisz ich zgadywać. Magazyn mamy pod Poznaniem, w Swarzędzu.
Zobacz filamenty Porima · Tabela temperatur druku · Wszystkie problemy z drukiem 3D